Han Leune

Leven en werk van Prof. Dr. J.M.G. Leune

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Het fort Sint Anna in de polder van Namen

In 1630 begonnen de Spanjaarden met de bouw van een groot fort aan de Westerschelde dat zij de naam Sint Anna gaven.  Het lag in de oostpunt van de polder van Namen. Ze hadden er niet lang profijt van. Reeds in de zomer van 1632 kwam het fort in Staatse handen. Samen met andere Staatse vestingen droeg het bij aan de hegemonie van de Noordelijke Nederlanden in het zuidwestelijke deltagebied. Mede dank zij dit fort beheerste de Republiek de toegang tot de haven van Antwerpen. Daarvan profiteerden de havens in Holland en Zeeland. De vesting was ook van belang voor de verdediging van de Staatse belangen in het oostelijk deel van Vlaanderen, met name in het Hulsterambacht. Toen dit gebied in november 1645 in Staatse handen kwam werd het fort een voorpost van de sterke vesting Hulst. Die functie vervulde het fort ook voor het gewest Zeeland.
Nadat de polder van Namen in 1715 verging en niet werd herdijkt, werd het fort in 1718 verlaten. Thans liggen de resten diep verscholen in het Verdronken Land van Saeftinghe.
In februari 2016 verscheen van mijn hand een boek over de geschiedenis van het fort die vanuit verschillende gezichtspunten wordt gereconstrueerd: vestingbouwkundig, krijgskundig, politiek-bestuurlijk, demografisch, economisch, sociologisch, genealogisch en waterstaatkundig. Aan de dramatische geschiedenis van de polder van Namen wordt uitvoerig aandacht besteed. Het boek ligt in het verlengde van mijn eerdere studies over Staatse Scheldeforten, zoals de forten Lillo, Liefkenshoek, Kruisschans en Sint Martijn op Hoogerwerf. Het is uitgegeven door de uitgeverij GigaBoek te Broek op Langedijk (www.gigaboek.nl), ISBN 97890 8548 4202. De gedrukte versie is als volgt bij deze uitgever verkrijgbaar; zie 

https://1boek.nl/artikel/9789085484202/het-fort-sint-anna-in-de-polder-van-namen.

De uitgave werd mogelijk gemaakt dankzij subsidies van de Stichting Menno van Coehoorn (http://www.coehoorn.nl/) en de Stichting Het Zeeuwse Landschap (http://www.hetzeeuwselandschap.nl/). 

De webversie van het boek is als volgt:

Het fort Sint Anna in de polder van Namen; webversie

Bij het boek behoren 41 bijlagen waarvan de eerste drie in het boek (en de webversie daarvan) zijn opgenomen. De overige 38 zijn de volgende:

Bijlage 4 Compilatie van de verbalen van de Raad van State betreffende de inspecties van het fort Sint Anna in de polder van Namen in de periode 1636-1718

Bijlage 5 Bijzonderheden over betrokkenen bij het fort St. Anna

Bijlage 6 Overzicht van gebeurtenissen in de aanloop naar het ontstaan en de verovering van het fort St. Anna

Bijlage 7 Aantekeningen uit de resoluties van de Gecommitteerde Raden van Zeeland Zeeland betreffende fort St. Anna

Bijlage 8 Octrooi voor de herbedijking van de polder van Namen, 1612

Bijlage 9 Octrooi sauvegarde Ossenisse, Hontenisse en de polder van Namen, 1621

Bijlage 10 Remonstrantie van de ingelanden van de polders van Ossenisse en van Namen inzake vermindering van contributie aan de Staten Generaal, april 1623 

Bijlage 11 Consent van de Staten-Generaal inzake bedijking slik De Grou, 1638

Bijlage 12 Kaart van de polder van Namen, ca. 1654 (NA, Kaarten Hingman, 4 VTH nr 3007)

Bijlage 13 Octrooi inzake vrijdom van lasten voor de ingelanden van de polder van Namen, 10 augustus 1654

Bijlage 14 Continuatie door Staten-Generaal van vrijdom van lasten voor de ingelanden van de polder van Namen, 21 augustus 1682

Bijlage 15 Schoolreglement van de Generaliteit, 1655

Bijlage 16 Accoord Raad van State met het kapittel van Kortrijk, 3 juni 1664

Bijlage 17 Defecten op het fort St. Anna, 16 maart 1672

Bijlage 18 Uitstaand kapitaal diaconie St. Anna 16 april 1677

Bijlage 19 Uitstaand kapitaal diaconie St. Anna 1 januari 1698

Bijlage 20 Lidmatenregister fortkerk St. Anna 1683-1716

Bijlage 21 Leden en functionarissen van de magistraat van de ambachtsheerlijkheid van Namen 1652-1677 

Bijlage 22 Leden en functionarissen van de magistraat van de ambachtsheerlijkheid van Namen, 1692-1705 

Bijlage 23 Hoofdbewoners van de polder van Namen in april 1665

Bijlage 24 Manspersonen ouder dan 16 jaar in de polder van Namen, ca. 1672-1675

Bijlage 25 Verklaring van inwoners van het dorp Namen over de beroving van en de moord op de baljuw Dijdtloff Goudt in 1682

Bijlage 26 Verzoek ingelanden polder van Namen inzake vrijdom van lasten gedurende 40 jaren, 1682

Bijlage 27 Brief van de gedeputeerden Van der Velde en Cuper van Holthuysen aan de Raad van State d.d. 6 maart 1683 over de herdijking van de polder van Namen 

Bijlage 28 Werkzaamheden herdijking polder van Namen in 1683

Bijlage 29 Verbaal van Frans Cuper van Holthuysen over de herdijking van de polder van Namen, 30 april 1683

Bijlage 30 Verbaal van Frans Cuper van Holthuysen over de herdijking van de polder van Namen, 26 juli 1683

Bijlage 31 Verbaal van Marinus van Crommon d.d. 17 juli 1684 over de aanbesteding van de herdijking van de polder van Namen

Bijlage 32 Aannemers en leveranciers die in 1684 betrokken waren bij de herbedijking van de polder van Namen

Bijlage 33 Ontvangsten en uitgaven voor de herdijking van de polder van Namen in de periode 19 april tot 1 november 1684

Bijlage 34 Eindverslag van Johan van Banchem en Marinus van Crommon over de herdijking van de polder van Namen, 29 november 1684

Bijlage 35 Verzoek van de predikant van Namen om een vergoeding voor het leggen van een dam rond zijn woning in 1683

Bijlage 36 Verpachting van Generaliteitsland in de polder van Namen, 3 november 1684

Bijlage 37 Raming kosten onderhoud polder van Namen 1 november 1684 tot 1 april 1685

Bijlage 38 Kaart polder van Namen ca. 1685 (Service Historique de l’armée de Terre te Vincennes, inv. 4.7. D.268, fol. 14)

(NB: met het oog op de leesbaarheid is bijlage 38 ook opgesplitst in de volgende zeven deelbijlagen)

Bijlage 38a Polder van Namen ca. 1685; oostelijk deel

Bijlage 38b Polder van Namen ca. 1685; oostelijk deel verkort

Bijlage 38c Polder van Namen ca. 1685; middengedeelte 

Bijlage 38d Polder van Namen ca. 1685; westelijk deel

Bijlage 38e Polder van Namen ca. 1685; Molenpolder en Divershoek

Bijlage 38f Polder van Namen ca. 1685; dorp Namen

Bijlage 38g Polder van Namen ca. 1685; Speelmanspolder 

Bijlage 39 De compagnie landlieden in de polder van Namen, 1692

Bijlage 40 Begroting van de kosten van de herdijking van de polder van Namen, 1715

Bijlage 41 Overzicht van bewaard gebleven databestanden betreffende dopen en huwelijken van personen op het fort St. Anna in de polder van Namen en hun lidmaatschap van de fortkerk aldaar

Verscheidene werkdocumenten die zijn benut bij het samenstellen van het boek en de bijlagen zijn ondergebracht in de "Collectie Han Leune" van het gemeentearchief van Hulst en daar te raadplegen.